ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ʼತೀಸ್ತಾ ಯೋಜನೆʼಗೆ ಚೀನಾ ಬೆಂಬಲ – ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆತಂಕ ಏಕೆ?

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ತೀಸ್ತಾ ನದಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ವಿಚಾರ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ತೀಸ್ತಾ ನದಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿರುವುದು ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆ, ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತೀಸ್ತಾ ಯೋಜನೆ ಎಂದರೇನು? ಚೀನಾ ಏಕೆ ಇದರತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದರ ಮಹತ್ವವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ತೀಸ್ತಾ ನದಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? ತೀಸ್ತಾ ನದಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 414 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವ ಈ ನದಿ ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಕೃಷಿಗೆ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಣ ಹವಮಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ. ತೀಸ್ತಾ ಯೋಜನೆ ಎಂದರೇನು? ತೀಸ್ತಾ ಯೋಜನೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣವಲ್ಲ. ಇದು ನದಿಯ ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ, ತಟರಕ್ಷಣೆ, ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಧಾರಣೆ, ನದಿ ಅಗಲೀಕರಣ, ಜಲಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ನದಿ ತೀರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬಹುಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಪ್ರವಾಹದ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರಿಗೆ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ವಹಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಚೀನಾ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿತು. ಇದರಿಂದ ತೀಸ್ತಾ ಯೋಜನೆ ಕೇವಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿರದೆ ಭೂರಾಜಕೀಯ ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. 2011ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ತೀಸ್ತಾ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯದ ರೈತರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ವಿಚಾರವು ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ತೀಸ್ತಾ ನದಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಚೀನಾದ ನೆರವಿನತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. ಸುಮಾರು 2,300 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಅಧಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಯೋಜನೆಯಡಿ ನದಿಯ ಅಗಲೀಕರಣ, ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ, ನದಿತೀರ ರಕ್ಷಣೆ, ನೀರಾವರಿ ಸುಧಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ತನ್ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಚೀನಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಏಕೆ? ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಚೀನಾದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಬಂದರುಗಳು, ರಸ್ತೆ, ರೈಲು, ವಿದ್ಯುತ್ ಹಾಗೂ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಚೀನಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ತೀಸ್ತಾ ಯೋಜನೆಯಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಚೀನಾದ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಚೀನಾದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಅವಕಾಶವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಚೀನಾದ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ತಂತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಹಲವು ತಜ್ಞರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತೀಸ್ತಾ ಯೋಜನೆ ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಆತಂಕ? ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತೀಸ್ತಾ ನದಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಈ ನದಿ ಮೊದಲು ಭಾರತದ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ಕುರಿತು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಂತಿಮ ಜಲ ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಇನ್ನೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಚಿಂತೆಯೆಂದರೆ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹೂಡಿಕೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ನೇಪಾಳ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಭಾರತದ ಭದ್ರತಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತೀಸ್ತಾ ಪ್ರದೇಶ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ‘ಸಿಲಿಗುರಿ ಕಾರಿಡಾರ್’ ಅಥವಾ ‘ಚಿಕನ್ ನೆಕ್’ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಾರಿಡಾರ್ ಕೇವಲ 20 ರಿಂದ 25 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಗಲವಿದ್ದು, ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಭಾಗದ ಸಮೀಪ ಚೀನಾದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದನ್ನು ಭಾರತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಚೀನಾ ಈಗಾಗಲೇ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಂದರುಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ತೀಸ್ತಾ ಯೋಜನೆಯೂ ಇದೇ ಸರಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ತೀಸ್ತಾ ಯೋಜನೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಮನದಿಗಳು ಕರಗುತ್ತಿರುವುದು, ಮಳೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಅತಿವೃಷ್ಟಿ-ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನದಿಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಲಗೊಂಡಿವೆ. ವ್ಯಾಪಾರ, ಭದ್ರತೆ, ಗಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಉತ್ತಮ ಸಹಕಾರ ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ ತೀಸ್ತಾ ಜಲ ಹಂಚಿಕೆ ವಿಚಾರ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿಶ್ವಾಸ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಚೀನಾದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಳಜಿಯು ತನ್ನ ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು ತನ್ನ ಭದ್ರತೆ, ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮತೋಲನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಾರದು ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿಕಟವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತೀಸ್ತಾ ಯೋಜನೆಯ ದಿಕ್ಕು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಭಾರತ-ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಚೀನಾದ ಹೂಡಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರಲಿದೆ. ಮೂರು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಂತಿಮ ರೂಪುರೇಷೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ಒಟ್ಟಾರೆ, ತೀಸ್ತಾ ಯೋಜನೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನದಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತೀಸ್ತಾ ಯೋಜನೆ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ಭಾರತವು ತೀಸ್ತಾ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಒಮ್ಮತ ಸಾಧಿಸಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.