ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟ, ಕರಾವಳಿ, ಮೈಸೂರು ಕನ್ನಡ: ಭಾಷಾ ಸೊಗಡಿನ ಉಗಮದ ಕಥೆ...

‘ಭಾಷೆ’ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಸಂವಹನದ ಸಾಧನವಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜೀವನಾನುಭವ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧ, ವೃತ್ತಿ, ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವ ಜೀವಂತ ಮಾಧ್ಯಮ. ಭಾಷೆಯು ಜನರ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಬೆಳೆಯುವಾಗ ಅನೇಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ಉಪಭಾಷೆಗಳು’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತಾರ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಜನಸಮುದಾಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯ, ವೃತ್ತಿಪರ ಪರಿಸರ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳು ಕನ್ನಡದ ವಿವಿಧ ಉಪಭಾಷೆಗಳ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.ಧಾರವಾಡದ ಕನ್ನಡ, ಮೈಸೂರು ಭಾಗದ ಕನ್ನಡ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕನ್ನಡ, ಕರಾವಳಿಯ ಕನ್ನಡ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕನ್ನಡ, ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕನ್ನಡ, ಮಲೆನಾಡಿನ ಕನ್ನಡ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾರೂಪಗಳು ಕನ್ನಡದ ಆಂತರಿಕ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕುಂಬಾರರು, ಕಮ್ಮಾರರು, ನೇಕಾರರು, ಕೃಷಿಕರು, ಕುರುಬರು, ಲಂಬಾಣಿಗಳು, ದಲಿತ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರ ಮಾತಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದಸಂಪತ್ತು ಹಾಗೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಧಾನಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಭಾಷೆಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯ,ಸಂಕೀರ್ಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬದಲು ಕನ್ನಡ ಬಹುತ್ವದ ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಬೇಕು.ಕನ್ನಡದ ಉಪಭಾಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಕೇವಲ ಧ್ವನಿ, ಪದ, ವಾಕ್ಯರಚನೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನವಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ. ಅದು ಜನಸಮುದಾಯಗಳ ಬದುಕು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜ್ಞಾನಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವ ಮಹತ್ವದ ಮಾರ್ಗವೂ ಆಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಉಪಭಾಷೆಗಳ ಬದುಕನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ–ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲದ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದು.ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ತಮಿಳಿನಿಂದ ಬಂದದ್ದೇ: ಭಾಷಾ ವಿದ್ವಾಂಸ ಆ್ಯಂಡ್ರಿವ್ ಒಲೆಟ್ ಹೇಳೋದೇನು?ಅಕ್ಷರ ಲೋಕದ ಆದಿಬೆಳಕು: ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಅಮರ ಶಿಲಾಸಾಕ್ಷಿ 'ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನ'ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಪತ್ರಿಕೆ: 'ಕಂನಡ' ಸಮಾಚಾರವಾಯಿತು ಮಂಗಳೂರ ಸಮಾಚಾರ...ಕನ್ನಡದ ಪೋಷಾಕು,ಕನ್ನಡತನವೇ ಅಸ್ಮಿತೆ: ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಥಟ್ಟನೆ ಸೆಳೆಯುವ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಉಪಭಾಷೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಒಂದು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರದೇಶ, ಸಮುದಾಯ, ವಯಸ್ಸು, ಶಿಕ್ಷಣ, ವೃತ್ತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಉಚ್ಚಾರಣೆ, ಸ್ವರಭಾರ, ಪದಗಳ ಆಯ್ಕೆ, ವಾಕ್ಯರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಂಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಭಾಷಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉಪಭಾಷಾ ಅಧ್ಯಯನವು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ; ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ “ಏನ್ರೀ?”, “ಹ್ಯಾಂಗ್ ಅದೀರಿ?”, “ಬರ್ತೀನ್ರಿ” ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಾ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೈಸೂರು–ಬೆಂಗಳೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ “ಹೇಗಿದ್ದೀರಾ?”, “ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?” ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಇವುಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧ–ಅಶುದ್ಧ ಎಂಬ ದ್ವಂದ್ವದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಷಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬಳಕೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಉಪಭಾಷೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಥವಾ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥ ಜನರ ಮಾತಿನ ರೂಪವಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷಿಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಭಾಷಾ ನಿಯಮಗಳು, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವಹನದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೇತಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮಾಣ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆಡಳಿತ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಸಂವಹನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದ್ದರೂ, ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಜನಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಹಜವಾಗಿ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಕರುನಾಡೋತ್ಸವ: ‘ನನಗೆ ಕನ್ನಡವೇ ದೇವರು’ ವಾಟಾಳ್ ನಾಗರಾಜ್ ಮನದಾಳದ ಮಾತುಕರುನಾಡೋತ್ಸವ | ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ ಅವರ ಬರಹ; ಇವತ್ತಿನ ಕನ್ನಡ ಜಗತ್ತುಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಕರುನಾಡೋತ್ಸವ| ಸಾಹಿತಿಗಳ ಊರು–ಮನೆಯ ಈಗಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ: ‘ಚದುರಂಗ‘ಕರುನಾಡೋತ್ಸವ: ಕನ್ನಡಿಗರ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಪ್ರತೀಕ ‘ಏಕೀಕರಣ ಚಳವಳಿ’ಕನ್ನಡದ ಉಪಭಾಷೆಗಳು: ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಕರ್ನಾಟಕದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈವಿಧ್ಯವು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾರೂಪಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಯಲುಸೀಮೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾವೇರಿ ಕಣಿವೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮಲೆನಾಡು, ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಿಸರಗಳು ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷಾರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮರಾಠಿ, ದಖ್ಖನಿ ಉರ್ದು ಮತ್ತು ಗಡಿಭಾಗದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಪರ್ಕದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದೊಂದಿಗೆ ತೆಲುಗು, ಉರ್ದು ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕವೂ ಇದೆ. ಕರಾವಳಿಯ ಭಾಷಾ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ತುಳು, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ ಮೊದಲಾದ ಭಾಷೆಗಳ ಸಹವಾಸವು ಪದಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ.ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಹೊರಗಿನ ಭಾಷೆಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಬಾರದು. ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವು ಸಹಜವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ವ್ಯಾಪಾರ, ವಲಸೆ, ವಿವಾಹ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಭಾಷೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕನ್ನಡದ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಈ ವಿನಿಮಯಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗಡಿಭಾಗದ ಜನರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ಪದಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುವುದು ಅವರ ಬಹುಭಾಷಿಕ ಬದುಕಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಭಾಷಾಶುದ್ಧತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ, ಜನರ ನೈಜ ಜೀವನಾನುಭವ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಎಚ್ಚರವೂ ನಮಗಿರಬೇಕು.ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಉಪಭಾಷೆಗಳ ಸಂಬಂಧಭಾಷೆಯು ಸಮಾಜದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ಜಾತಿ, ವರ್ಗ, ವೃತ್ತಿ, ಲಿಂಗ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಉಪಭಾಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಷಾ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗವೂ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೃಷಿಕರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ, ಬಿತ್ತನೆ, ನಾಟಿ, ಕಳೆ ತೆಗೆಯುವುದು, ಕೊಯ್ಲು, ಕಣ, ರಾಶಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಮೊದಲಾದ ಪದಗಳು ಕೇವಲ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಕೃಷಿಕರ ಋತುಜ್ಞಾನ, ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ನೇಕಾರರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ಗ, ನೇಯ್ಗೆ, ನೂಲು, ಮಗ್ಗದ ಕಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಕುಂಬಾರರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು, ಹದ, ಚಕ್ರ, ಹಂಚು, ಮಡಕೆ ಮತ್ತು ಸುಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದಸಂಪತ್ತು ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.ಈ ರೀತಿಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಪದಸಂಪತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ ಕನ್ನಡದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಪಭಾಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಜನರ ಅನುಭವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕಾರ್ಯದ ಭಾಗವೂ ಆಗುತ್ತದೆ.ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ. ಕೆಲವು ಭಾಷಾರೂಪಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾವಂತಿಕೆ, ಅಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ನಗರ ಜೀವನದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಇತರ ಭಾಷಾರೂಪಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣತನ ಅಥವಾ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಉಪಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಸಹಜ ಮಾತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೀಳರಿಮೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮಾನದಂಡವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.@font-face{font-family:'PrajavaniTextRegular';src:url('https://fea.assettype.com/tpml/assets/PrajavaniTextRegular.woff2') format('woff2');font-weight:400;font-style:normal;font-display:swap;}@font-face{font-family:'PvHeadlineSemibold3';src:url('https://fea.assettype.com/tpml/assets/PvHeadlineSemibold3.woff2') format('woff2');font-weight:600;font-style:normal;font-display:swap;} .dh-inline-infographic{max-width:900px;margin:0 auto;background-color:#ffffff;border-radius:8px;box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);overflow:hidden;font-family:'PrajavaniTextRegular',serif;text-align:left;position:relative} .dh-inline-infographic .embed-header{background-color:#B82831;color:#ffffff;padding:18px;text-align:center} .dh-inline-infographic .embed-header h2{margin:0;font-family:'PvHeadlineSemibold3',serif;font-size:20.02px;line-height:1.3} .dh-inline-infographic .main-concept{padding:14px 18px;border-left:4px solid #FFC314;margin:12px 18px 4px;background-color:#FFF4DB;font-size:18.2px} .dh-inline-infographic .main-concept-title{font-weight:bold;margin-bottom:4px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0;font-size:15.600000000000001px;color:#A32530} .dh-inline-infographic .main-concept-text{font-size:18.2px;line-height:1.5} .dh-inline-infographic .section-label{padding:4px 18px 0;font-size:15.600000000000001px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0;color:#666} .dh-inline-infographic .section-label.stats-section{padding:0 18px 0;margin-top:-10px} .dh-inline-infographic .stats-grid{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:6px;padding:4px 18px 4px;background-color:#ffffff;margin-bottom:0} .dh-inline-infographic .stat-card{flex:1 1 calc(20% - 6px);min-width:120px;background:linear-gradient(90deg,#B82831 0%,#8B1F29 100%);color:#ffffff;border-radius:6px;padding:8px 8px;text-align:center;box-shadow:0 2px 6px rgba(184,40,49,0.22);transition:transform 0.2s ease,box-shadow 0.2s ease} .dh-inline-infographic .stat-value{font-size:26px;font-weight:700;font-family:'PvHeadlineSemibold3',serif;margin-bottom:2px;line-height:1.1} .dh-inline-infographic .stat-label{font-size:11.700000000000001px;text-transform:uppercase;letter-spacing:0;color:rgba(255,255,255,0.9);opacity:1;line-height:1.2} .dh-inline-infographic .stat-card:hover{transform:translateY(-1px);box-shadow:0 3px 8px rgba(184,40,49,0.26)} .dh-inline-infographic .inf-disclaimer{padding:0 18px 0;text-align:center;font-size:11px;color:#999;font-style:italic} .dh-inline-infographic .inf-collapsible{border:2px solid #B82831;border-radius:8px;margin:0;padding:0;display:block;overflow:hidden;background-color:#ffffff} .dh-inline-infographic .inf-collapsible:not([open]){border-color:transparent;background:linear-gradient(#ffffff,#ffffff) padding-box,linear-gradient(90deg,#B82831,#FFC314,#B82831,#FFC314,#B82831) border-box;background-size:100% 100%,300% 300%;animation:inf-border-move 6s linear infinite} .dh-inline-infographic .inf-collapsible[open]{border-color:#B82831;background:#ffffff;animation:none} .dh-inline-infographic .inf-summary{list-style:none;cursor:pointer;display:block;margin:0;padding:0;width:100%} .dh-inline-infographic .inf-summary::-webkit-details-marker{display:none} .dh-inline-infographic .inf-summary::marker{content:""} .dh-inline-infographic .inf-collapsed-card{display:flex;align-items:stretch;justify-content:flex-start;gap:0;padding:0;background:linear-gradient(135deg,#FFF4DB 0%,#FFF8E1 100%);border-bottom:1px solid rgba(0,0,0,0.06)} .dh-inline-infographic .inf-collapsed-title{font-family:'PvHeadlineSemibold3',serif;font-size:20.02px;color:#8B1F29;letter-spacing:0;text-transform:uppercase;margin:0 0 4px} .dh-inline-infographic .inf-collapsed-subtitle{font-family:'PrajavaniTextRegular',serif;font-size:14.559999999999999px;color:#4b4b4b} .dh-inline-infographic .inf-collapsed-text{min-width:0;flex:1 1 auto;padding:14px 18px} .dh-inline-infographic .inf-collapsed-title,.dh-inline-infographic .inf-collapsed-subtitle{overflow-wrap:anywhere} .dh-inline-infographic .inf-toggle-shell{flex:0 0 58px;min-width:58px;display:flex;align-items:center;justify-content:center;background-color:#FFF4DB;border-left:1px solid rgba(255,195,20,0.25)} .dh-inline-infographic .inf-collapsed-btn{background-color:transparent;color:#8B1F29;padding:0;border-radius:0;font-size:16px;line-height:1;letter-spacing:0.02em;flex:1 1 auto;text-align:center;min-width:0;display:inline-flex;align-items:center;justify-content:center;transition:background-color 0.2s ease,transform 0.2s ease} .dh-inline-infographic .inf-less{display:none} .dh-inline-infographic details[open] .inf-more{display:none} .dh-inline-infographic details[open] .inf-less{display:inline} .dh-inline-infographic .inf-body{padding-bottom:4px} .dh-inline-infographic .inf-summary:focus-visible{outline:3px solid #FFC314;outline-offset:-3px} .dh-inline-infographic .inf-arrow{width:14px;height:14px;display:block;stroke:currentColor;stroke-width:2.2;fill:none;stroke-linecap:round;stroke-linejoin:round;transform-origin:50% 50%;transition:transform 0.3s ease,filter 0.3s ease,stroke-width 0.3s ease,width 0.3s ease,height 0.3s ease} .dh-inline-infographic .inf-summary:hover .inf-collapsed-card{background:linear-gradient(135deg,#FFEEB3 0%,#FFF4DB 100%)} .dh-inline-infographic .inf-summary:hover .inf-toggle-shell{background-color:#FFE9A0} .dh-inline-infographic .inf-summary:hover .inf-arrow{transform:translateY(2px)} .dh-inline-infographic .inf-header-toggle{display:none} .dh-inline-infographic .inf-summary .embed-header{display:none} .dh-inline-infographic details[open] .inf-collapsed-card{display:none} .dh-inline-infographic details[open] .inf-summary{display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 58px;align-items:stretch;margin:0;padding:0} .dh-inline-infographic details[open] .inf-summary .embed-header{display:block;grid-column:1;grid-row:1;padding-right:18px} .dh-inline-infographic details[open] .inf-header-toggle{display:inline-flex;grid-column:2;grid-row:1;position:static;z-index:5;align-self:stretch;width:58px;height:auto;min-height:100%;align-items:center;justify-content:center;border-radius:0;background-color:#B82831;border-left:2px solid rgba(255,195,20,0.25);color:#ffffff;box-shadow:inset 0 0 0 1px rgba(255,255,255,0.1);transition:all 0.3s ease} .dh-inline-infographic details[open] .inf-header-toggle:hover{background-color:#B82831;border-left-color:rgba(255,195,20,0.35);box-shadow:inset 0 0 0 1px rgba(255,255,255,0.2)} .dh-inline-infographic details[open] .inf-header-toggle .inf-arrow{transform:rotate(180deg);width:16px;height:16px;stroke-width:2.5;filter:drop-shadow(0 1px 2px rgba(0,0,0,0.15))} .dh-inline-infographic details[open] .inf-header-toggle:hover .inf-arrow{transform:rotate(180deg) translateY(2px)} .dh-inline-infographic .faq-list{display:flex;flex-direction:column;padding:8px 18px 6px;gap:12px;background-color:#ffffff;margin:0 0 18px}.dh-inline-infographic .faq-item{border-radius:8px;background-color:#FFF8E1;box-shadow:0 1px 4px rgba(0,0,0,0.06);overflow:hidden;transition:transform 0.2s ease,box-shadow 0.2s ease,background-color 0.2s ease}.dh-inline-infographic .faq-item:hover{background-color:#FFEEB3;transform:translateY(-2px);box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.12)}.dh-inline-infographic .faq-row{list-style:none;display:grid;grid-template-columns:minmax(0,1fr) 24px;gap:10px;align-items:start;padding:12px 12px 8px;cursor:pointer}.dh-inline-infographic .faq-row::-webkit-details-marker{display:none}.dh-inline-infographic .faq-row::marker{content:""}.dh-inline-infographic .faq-copy{min-width:0}.dh-inline-infographic .faq-question{margin:0;font-family:'PvHeadlineSemibold3',serif;font-size:19.5px;line-height:1.32;color:#8B1F29;overflow-wrap:anywhere;word-break:break-word}.dh-inline-infographic .faq-toggle{display:flex;align-items:center;justify-content:center;align-self:start;color:#A32530;width:24px;height:24px}.dh-inline-infographic .faq-arrow{width:16px;height:16px;display:block;stroke:currentColor;stroke-width:2.2;fill:none;stroke-linecap:round;stroke-linejoin:round;transition:transform 0.25s ease}.dh-inline-infographic .faq-item[open] .faq-arrow{transform:rotate(180deg)}.dh-inline-infographic .faq-answer-shell{padding:0 12px 12px}.dh-inline-infographic .faq-answer{margin:0;font-size:16.900000000000002px;line-height:1.6;color:#23424a;overflow-wrap:anywhere;word-break:break-word} @keyframes inf-border-move{0%{background-position:0 0,0% 50%}100%{background-position:0 0,100% 50%}} @media (prefers-color-scheme: dark){ .dh-inline-infographic{background-color:#1a1a1a;box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.5);color:#e0e0e0} .dh-inline-infographic .embed-header{background-color:#8B1F29} .dh-inline-infographic .main-concept{background-color:#2a2418;border-left-color:#FFC314} .dh-inline-infographic .main-concept-title{color:#FF5055} .dh-inline-infographic .main-concept-text{color:#e0e0e0} .dh-inline-infographic .section-label{color:#aaa} .dh-inline-infographic .stats-grid{background-color:#1a1a1a} .dh-inline-infographic .stat-card{background:linear-gradient(90deg,#B8911A 0%,#8B1F29 100%);box-shadow:0 2px 6px rgba(0,0,0,0.4)} .dh-inline-infographic .inf-disclaimer{color:#777} .dh-inline-infographic .inf-collapsible{backgr