ಚೀನಾದ ಡ್ಯಾಂಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ – ಏನಿದು ಸಿಯಾಂಗ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆ?
ಟಿಬೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ (China) ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ಬೃಹತ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ಆತಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಚೀನಾದ ಬೃಹತ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಭಾರತವೂ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (Arunanchal Pradesh) ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಸಿಯಾಂಗ್ ನದಿಗೆ (Siang River

ಟಿಬೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ (China) ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ಬೃಹತ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ಆತಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಚೀನಾದ ಬೃಹತ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಭಾರತವೂ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (Arunanchal Pradesh) ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಸಿಯಾಂಗ್ ನದಿಗೆ (Siang River) ಸುಮಾರು 11,200 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ. ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಸಿಯಾಂಗ್ ನದಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಭಾರತದ ಯೋಜನೆ ಈಗ ದೇಶದ ಜಲ ಭದ್ರತೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಯೋಜನೆ ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ, ಪ್ರವಾಹ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಜಲ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಸಿಯಾಂಗ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು (Siang Dam Project) ಯೋಜನೆ ಎಂದರೇನು? ಚೀನಾದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು? ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಏನು ಲಾಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ಕುರಿತು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಯಾಂಗ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆ ಎಂದರೇನು? ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಸಿಯಾಂಗ್ ನದಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಸಿಯಾಂಗ್ ಅಪ್ಪರ್ ಮಲ್ಟಿಪರ್ಪಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ನ (Siang Upper Multipurpose Project – SUMP) ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 11,200 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು, ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಯೋಜನೆಯ ಅಂತಿಮ ವಿನ್ಯಾಸ, ಜಲಾಶಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿವರಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಅನುಮೋದನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಸಿಯಾಂಗ್ ನದಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ? ಸಿಯಾಂಗ್ ನದಿಯು ಟಿಬೆಟ್ನಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ತ್ಸಾಂಗ್ಪೋ ನದಿಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದ ಟಿಬೆಟ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಈ ನದಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವನ್ನು ದಾಟಿ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಇದನ್ನು ಸಿಯಾಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ದಿಬಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಲೋಹಿತ್ ನದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನವೇ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಪಾಲಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮಹತ್ವದ ನದಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಚೀನಾದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಕೆಳಭಾಗ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಕೆಳಭಾಗದ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಚೀನಾದ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆ ಯಾವುದು? ಚೀನಾ ಟಿಬೆಟ್ನ ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ತ್ಸಾಂಗ್ಪೋ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60,000 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬೃಹತ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. 2024ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, 2025ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಟಿಬೆಟ್ನ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನದಿ ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಚೀನಾ ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಇದು ಚೀನಾದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿದೆ. ಆದರೆ, ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಹರಿವು, ಪ್ರವಾಹ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಜಲ ಭದ್ರತೆಯ ಕುರಿತು ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಚೀನಾದ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವೇನು? ಚೀನಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಹರಿವಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬರಗಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಆತಂಕವಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಭಾರೀ ಮಳೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರೆ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದೆಂಬ ಕಳವಳವೂ ಇದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಿಯಾಂಗ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯಾಕೆ ಬೇಕು? ಚೀನಾದ ಯೋಜನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಭಾರತವೂ ತನ್ನ ಜಲ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಿದೆ. ಸಿಯಾಂಗ್ ನದಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ದೊರೆಯಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಚೀನಾದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಯೋಜನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಆಲೋಚನೆ. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ ಚೀನಾದ ಯೋಜನೆಯ ಎಲ್ಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನದಿಯ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ, ಎರಡೂ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಿಯಾಂಗ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಭಾರತದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಜಲ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. 11,200 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಏನು ಲಾಭ? ಸಿಯಾಂಗ್ ಯೋಜನೆಯು ಸುಮಾರು 11,200 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಜಲವಿದ್ಯುತ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಅನುಕೂಲವೆಂದರೆ, ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಗ್ರಿಡ್ಗೆ ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ, 11,200 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಎಂಬುದು ಗರಿಷ್ಠ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನದಿಯ ಹರಿವು, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಇತರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳು ನೈಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವೇ? ಸಿಯಾಂಗ್ ಯೋಜನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಜಲಾಶಯವು ಸೂಕ್ತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಪ್ರವಾಹದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಅವಕಾಶವೂ ಇರಬಹುದು. ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿರುವುದೇಕೆ? ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವು ಹಿಮಾಲಯದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ನದಿಗಳ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಿಯಾಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವು ಚೀನಾದ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಹತ್ವವೂ ಇದೆ. ಆದರೆ, ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಭೂಕಂಪದ ಅಪಾಯ, ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದಿನ ಯೋಜನೆ: ಸಿಯಾಂಗ್ ನದಿಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಲೋಚನೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಕುರಿತು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪರ್ ಸಿಯಾಂಗ್ ಯೋಜನೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯ ಮಹತ್ವ ದೊರೆತಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಬಹುಉದ್ದೇಶದ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆದರೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು, ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ವಿರೋಧದಿಂದ ಯೋಜನೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿಲ್ಲ. ಚೀನಾದ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಈಗ ಸಿಯಾಂಗ್ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಸಿಯಾಂಗ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯರ ವಿರೋಧವೇಕೆ? ಸಿಯಾಂಗ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆದಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಹಲವು ಜನರು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳು, ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ, ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕಳವಳವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಿಯಾಂಗ್ ನದಿ ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಮೂಲವಲ್ಲ. ಅದು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾದರೆ, ಹಣಕಾಸಿನ ಪರಿಹಾರ ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲಾರದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯರ ಆತಂಕಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವುದು, ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.